Przylądek Sunion: dawna siedziba Posejdona

Przylądek Sunion to najdalej na południe wysunięty cypel Attyki, ok. 70 km na południowy wschód od Aten. Prawie 60 m nad morzem stoi tu świątynia Posejdona z lat 444–440 p.n.e., z której zachowało się 15 z 34 kolumn. Stanowisko jest otwarte codziennie od 9:30 do zachodu słońca (stan na 2026).

Sunion wspomina już Homer w „Odysei” jako miejsce święte: według niego król Sparty Menelaos, wracając spod Troi, pochował tu sternika swojego okrętu. W czasach bizantyjskich i później żeglarze nazywali cypel Kawokolones, czyli Przylądkiem Kolumn, bo ruiny świątyni służyły im za punkt orientacyjny.

Antyczne ruiny na przylądku Sunion

Do temenosu (okręgu świątynnego) greckiego boga Posejdona prowadziła monumentalna brama – propyleje. Dorycką świątynię zbudowano w latach 444–440 p.n.e., w czasach Peryklesa, na ruinach wcześniejszej, jeszcze niedokończonej budowli, którą w 480 r. p.n.e. zniszczyli Persowie. Stoi w najwyższym punkcie przylądka, w centrum sanktuarium, które od strony lądu otaczał mur.

Na sąsiednim wzgórzu, ok. 300 m na północny wschód, leżą fundamenty świątyni Ateny z ok. 470 r. p.n.e. Jej nietypową budowę opisał kilka wieków później rzymski architekt Witruwiusz.

Przylądek był ważnym punktem strategicznym na granicy państwa ateńskiego. Stąd obserwowano statki płynące do Pireusu i strzeżono bogatych w srebro kopalń w okolicy Laurion. W 413 r. p.n.e., w czasie wojny peloponeskiej, Ateńczycy otoczyli Sunion murem z wieżami, a w porcie po północnej stronie przylądka stacjonowały okręty wojenne. Ruiny świątyń i pozostałości fortyfikacji zachowały się do dziś.

Świątynia Posejdona wznosi się na skalistym przylądku. Fot. Berthold Werner, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Mit o Ajgeusie: skąd nazwa Morza Egejskiego?

Zwiedzając Sunion, dobrze znać mit, który się z nim wiąże. Stoimy nad urwiskiem przylądka i spoglądamy w błękit morza. Od kilku dni obserwujemy starca, króla Aten Ajgeusa (Egeusza), który wypatruje powrotu syna z niebezpiecznej wyprawy na Kretę.

Zachód słońca nad Morzem Egejskim widziany z Sunion. Fot. Юкатан, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Tezeusz popłynął tam, by zabić Minotaura, któremu Ateńczycy musieli posyłać na pożarcie siedmiu chłopców i siedem dziewcząt. Ojciec nie wie, że syn pokonał potwora, i wypatruje na horyzoncie umówionego znaku zwycięstwa – białych żagli. Tezeusz w radości zapomina jednak zmienić czarne żagle, oznaczające klęskę. Gdy Ajgeus widzi na horyzoncie czarne płótna, przekonany o śmierci syna rzuca się w morze z urwiska przylądka Sunion. Od jego imienia morze nazwano Egejskim.

Jak wyglądała świątynia Posejdona?

Świątynia Posejdona to dorycki peripteros z sześcioma kolumnami na fasadzie (heksastyl), otoczony ze wszystkich stron pojedynczą kolumnadą. Pierwotnie miała 34 kolumny o wysokości 6,10 m z białego marmuru wydobywanego w okolicy – dziś stoi 15 z nich. Fryz przedstawiał walkę z centaurami i gigantomachię, symbolizujące zwycięstwo Ateńczyków nad Persami; część płyt z reliefami można oglądać w Muzeum Archeologicznym w Laurion.

Posejdon władał jednym z najpotężniejszych żywiołów – morzem. Wyobrażano go jako postawnego, brodatego mężczyznę z trójzębem, który manifestował swoją potęgę, wywołując sztormy.

Kolumny świątyni Posejdona o zachodzie słońca. Fot. Petroskaz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Na jednej z kolumn wyryte jest imię Lorda Byrona – poeta prawdopodobnie zostawił je podczas pobytu w Atenach w latach 1810–1811.

Znaleziska z przylądka Sunion

Wykopaliska przyniosły płaskorzeźby, inskrypcje i rzeźby wotywne. W 1906 roku odkryto tu kurosa z Sunion z ok. 600 r. p.n.e. – posąg stojącego młodego mężczyzny o starannie ułożonych włosach. Można go oglądać w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach.

Pozostałości świątyni Ateny w Sunion. Fot. Mirjanamimi, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Zwiedzanie przylądka Sunion w 2026 roku

Stanowisko archeologiczne jest otwarte codziennie od 9:30 do zachodu słońca, przez cały rok; ostatnie wejście 20 minut przed zamknięciem. Bilet normalny kosztuje 20 euro, ulgowy 10 euro. Stanowisko jest zamknięte 1 stycznia, 25 marca, 1 maja, w Niedzielę Wielkanocną oraz 25 i 26 grudnia. Wstęp jest bezpłatny 6 marca, 18 kwietnia, 18 maja, w ostatni weekend września, 28 października oraz w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca od listopada do marca (źródło: Hellenic Heritage).

Zachód słońca nad morzem przyciąga zwiedzających od stuleci – podziwiał go tu także Byron. Na miejscu jest parking, sklep i toalety.

Jak dojechać na przylądek Sunion z Aten

Samochodem z centrum Aten jedzie się ok. 65 minut (stanowisko leży przy 68. kilometrze szosy Ateny–Sunion). Autobusy KTEL odjeżdżają z placu Egiptu (Aigyptou) przy parku Pedion tou Areos i jadą ok. 2 godzin. Jadąc samochodem wzdłuż wybrzeża Riwiery Ateńskiej, możesz po drodze zatrzymać się w Vouliagmeni nad ciepłym jeziorem.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje wstęp na przylądek Sunion?

Bilet normalny kosztuje 20 euro, ulgowy 10 euro (stan na 2026). W wybrane dni, np. 6 marca i 28 października, wstęp jest bezpłatny.

W jakich godzinach można zwiedzać świątynię Posejdona?

Codziennie od 9:30 do zachodu słońca, przez cały rok. Ostatnie wejście jest 20 minut przed zamknięciem.

Jak dojechać z Aten na przylądek Sunion?

Samochodem w ok. 65 minut albo autobusem KTEL z placu Egiptu przy Pedion tou Areos w ok. 2 godziny.

Ile kolumn zachowało się ze świątyni Posejdona?

Z 34 kolumn świątyni do dziś stoi 15. Mają po 6,10 m wysokości i są wykonane z miejscowego białego marmuru.