Preveli Beach (Kreta)

Preveli to piaszczysta plaża na południowym wybrzeżu Krety, ok. 35 km na południe od Retimno, w miejscu, gdzie rzeka Megalos Potamos wpada do Morza Libijskiego. Za plażą rośnie gaj palm kreteńskich, a rzeka tworzy przed ujściem ok. 500-metrowe jeziorko. Na plażę schodzi się stromą ścieżką z parkingu albo dopływa łodzią z Plakias.

Czym wyróżnia się plaża Preveli?

Preveli, nazywana też „Palm Beach”, leży u wylotu wąwozu Kourtaliotiko, poniżej klasztoru Preveli, od którego wzięła nazwę. Po grecku miejsce nazywa się Finikodasos tis Prevelis, czyli „palmowy las Preveli”. Rośnie tu duża kolonia palm kreteńskich (Phoenix theophrasti). To jeden z zaledwie dwóch gatunków palm rodzimych dla basenu Morza Śródziemnego – w naturze rośnie tylko na południowych krańcach Grecji i Turcji.

Rzeka Megalos Potamos płynie przez cały rok. Tuż przed morzem rozlewa się w słodkowodną lagunę, wzdłuż której można przejść w górę wąwozu w cieniu palm. Na plaży, po wschodniej stronie, stoi skała w kształcie serca, którą miejscowi nazywają „kamieniem zakochanych”. Lokalna legenda mówi, że w okolicy zatrzymał się Odyseusz w drodze spod Troi na Itakę.

Ponieważ teren jest chroniony, na plaży nie ma rzędów leżaków ani parasoli. Inne wyjątkowe miejsca na wyspie opisujemy w zestawieniu Top 10 atrakcji Krety.

Morze Libijskie u wybrzeża Preveli. Fot. Uoaei1, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Jak dojechać na plażę Preveli?

Preveli leży ok. 35 km na południe od Retimno i ok. 10 km na wschód od Plakias. Są cztery sposoby, żeby się tam dostać:

• samochodem i pieszo z parkingu nad klifem – z Plakias albo z Retimno jedziesz drogą do klasztoru Preveli; ok. 1,5 km za ruinami dolnego klasztoru (Kato Moni) jest duży parking, z którego ścieżka schodzi na plażę. Różnica wysokości to ok. 120 m, a zejście zajmuje 15–30 minut – powrót pod górę w upale jest wyraźnie trudniejszy;
• od strony plaży Drimiskiano Amoudi – asfaltową drogą dojeżdżasz do sąsiedniej plaży, skąd krótka ścieżka prowadzi na Preveli w ok. 5 minut;
• łodzią – w sezonie kursują stateczki z Plakias i Agia Galini, co pozwala uniknąć wspinaczki;
• przez wąwóz Kourtaliotiko – dla wprawionych piechurów; trasa wzdłuż rzeki zajmuje ok. 2,5 godziny, a łatwiejsza ścieżka równoległa do koryta – krócej.

Zabierz wygodne buty, wodę i nakrycie głowy, bo ścieżka z parkingu jest stroma. Ogólne informacje o wyspie, w tym o drogach i wynajmie auta, znajdziesz w przewodniku po Krecie.

Wąwóz Kourtaliotiko nad plażą Preveli

Rzeka dociera do morza wąwozem Kourtaliotiko, zwanym też wąwozem Asomatos. Biegnie on między górami Kouroupa i Xiron, od wsi Koxare na północy. W wąwozie stoi kapliczka św. Mikołaja (Agios Nikolaos) i jest 40-metrowy wodospad. Nazwa pochodzi od greckiego kourtala – „klaskanie”: wiatr przeciskający się przez wysokie jaskinie w skałach wydaje dźwięki przypominające klaskanie dłoni. Na urwiskach wąwozu nocują orłosępy – Greckie Towarzystwo Ornitologiczne zaliczyło górę Kedros i wąwóz Kourtaliotiko do ostoi ptaków (IBA GR183).

Klasztor Preveli i ewakuacja żołnierzy w 1941 roku

Nad plażą stoi klasztor św. Jana Teologa. Składa się z dwóch zespołów: zrujnowanego dolnego klasztoru św. Jana Chrzciciela (Kato Moni) i czynnego górnego (Piso Moni). Założył go prawdopodobnie w czasach weneckich feudał o nazwisku Prevelis. Klasztor był ośrodkiem kreteńskich powstań: w 1821 roku przeor Melchizedek Tsouderos poprowadził oddział powstańców, a mnisi wspierali też zrywy z 1866 i 1878 roku.

Podczas bitwy o Kretę w 1941 roku przeor Agatangelos Lagouvardos ukrywał i zaopatrywał żołnierzy brytyjskich, australijskich i nowozelandzkich. Część z nich zabrał z plaży Preveli okręt podwodny. Gdy Niemcy się o tym dowiedzieli, zniszczyli dolny klasztor. W górnym klasztorze stoją dziś pomniki ufundowane m.in. przez uratowanych Australijczyków, a jeden z nich, kapral Geoff Edwards, nazwał na cześć klasztoru osadę Prevelly w Australii Zachodniej.

Pożar w 2010 roku i ochrona przyrody

22 sierpnia 2010 roku pożar strawił ok. 70% palmowego lasu. Palmy kreteńskie okazały się jednak wyjątkowo odporne na ogień: jeszcze tej samej jesieni wypuściły nowe liście, a z nasion wyrosły młode rośliny. Żeby pomóc odrodzeniu lasu, ograniczono wypas i deptanie terenu. Okolica jest obszarem Natura 2000 „Kourtaliotiko Farangi – Moni Preveli” (kod GR4330003), dlatego biwakowanie i zabudowa są tu ograniczone, a plaża nie ma typowej infrastruktury.

Najlepszy czas na wizytę to maj–czerwiec i wrzesień, gdy morze jest już ciepłe, a w środku dnia nie ma takiego upału jak w lipcu i sierpniu. Średnie temperatury na wyspie znajdziesz w artykule o pogodzie na Krecie, a o roślinach tego regionu – w tekście o florze Grecji.

Najczęstsze pytania

Jak dostać się na plażę Preveli?

Samochodem do parkingu nad klifem za klasztorem Preveli i dalej pieszo stromą ścieżką, krótką ścieżką od plaży Drimiskiano Amoudi albo w sezonie łodzią z Plakias lub Agia Galini.

Ile trwa zejście na plażę Preveli z parkingu?

Zejście z parkingu zajmuje ok. 15–30 minut, a różnica wysokości wynosi ok. 120 m. Powrót pod górę trwa dłużej, zwłaszcza w upale, więc zabierz wodę i wygodne buty.

Czy na plaży Preveli są leżaki i parasole?

Nie. Teren jest chroniony, więc na plaży nie ma leżaków ani parasoli. W sezonie działa niewielka tawerna ze sklepikiem, ale cień zapewniają głównie palmy nad rzeką.

Jak daleko jest z Retimno na plażę Preveli?

Ok. 35 km na południe od Retimno i ok. 10 km na wschód od Plakias. Dojazd prowadzi drogą w stronę klasztoru Preveli.