Ateńska starówka – Pláka

Pláka to najstarsza dzielnica Aten, położona na północno-wschodnim zboczu Akropolu, między placami Syntagma i Monastiraki. Zamieszkana nieprzerwanie od neolitu, łączy wąskie uliczki i tawerny z zabytkami od starożytności po XIX wiek: Agorą Rzymską z Wieżą Wiatrów, pomnikiem Lizykratesa i bizantyjskimi kościołami.

Gdzie leży Pláka i jak tam dojechać?

Dzielnica zajmuje zbocze pod Akropolem, a ze względu na bliskość starożytnych świątyń bywa nazywana „dzielnicą bogów”. Ulica Adrianou dzieli ją na Górną Plákę (Ano Plaka), wspinającą się ku skale Akropolu, i Dolną Plákę (Kato Plaka). Obowiązują tu ścisłe przepisy konserwatorskie, a wszystkie przyłącza biegną pod ziemią w specjalnych tunelach, co w Atenach jest wyjątkiem.

Najłatwiej dojechać metrem. Na północnym skraju dzielnicy leży stacja Monastiraki, na wschodnim Syntagma, a od południa, przy Muzeum Akropolu, stacja Akropoli na linii 2. Od każdej z nich do serca Pláki dojdziesz pieszo w kilka minut. Większość uliczek jest wąska i stroma, więc wygodne buty przydadzą się bardziej niż samochód.

Ulica Mnisikleous w Place. Fot. Jakub Hałun, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Krótka historia ateńskiej starówki

W czasach osmańskich Pláka była dzielnicą albańską i zachowała ten charakter do końca XIX wieku. W 1884 r. wielki pożar strawił znaczną część zabudowy. Tragedia otworzyła drogę archeologom, którzy mogli odkopać Agorę Rzymską i Bibliotekę Hadriana. W epoce króla Ottona do Aten przybyli robotnicy budowlani z cykladzkiej wyspy Anafi. Pod skałą Akropolu wznieśli domy na wzór swoich wysp i tak powstała Anafiotika, dziś najbardziej „wyspiarski” zakątek miasta.

Zabytki starożytne: Agora Rzymska, Wieża Wiatrów i pomnik Lizykratesa

Agora Rzymska powstała w latach 19–11 p.n.e. z darowizn Juliusza Cezara i Augusta. To prostokątny dziedziniec o wymiarach 111 × 98 m, otoczony niegdyś portykami, sklepami i magazynami. Od zachodu prowadzi do niego Brama Ateny Archegetis z czterema kolumnami doryckimi, a od północy stoi meczet Fethiye z 1456 r.

Na skraju agory wznosi się Wieża Wiatrów: ośmioboczna budowla z marmuru pentelickiego o wysokości 12 m, ukończona ok. 50 r. p.n.e. Miała osiem zegarów słonecznych, zegar wodny w środku i wiatrowskaz na dachu. To jedyny zachowany zegar publiczny z antyku i jeden z nielicznych budynków tamtej epoki, które przetrwały niemal w całości.

Kilkaset metrów dalej, przy ulicy Tripodon, stoi pomnik Lizykratesa z 335/334 p.n.e. Bogaty Ateńczyk upamiętnił nim zwycięstwo chóru, który sfinansował na Wielkich Dionizjach. Okrągła budowla na kwadratowym cokole ma fryz z Dionizosem i piratami tyrreńskimi. To pierwszy znany przypadek użycia porządku korynckiego na zewnątrz budynku.

Biblioteka Hadriana, wzniesiona przez cesarza w 132 r. n.e., leży już na pograniczu Pláki i Monastiraki.

Kościoły bizantyjskie i Anafiotika

Przy placu Mitropoleos stoją obok siebie dwie świątynie. Katedra Zwiastowania (Mitropoli) powstawała od 1842 do 1862 r. Tuż obok przycupnęła Mała Metropolia, czyli kościół Panagia Gorgoepikoos (św. Eleuteriusza). Jej ściany zbudowano niemal w całości z ponownie użytych fragmentów starszych budowli, z ok. 90 płaskorzeźbami od antyku po średniowiecze. Datowanie kościoła jest sporne: badacze wskazują okres od przełomu XII i XIII w. aż po XV wiek.

Przy ulicy Filellinon, na wschodnim skraju dzielnicy, stoi kościół Sotira Lykodimou, zwany Rosyjskim lub św. Nikodema. Napisy na ścianach pozwalają datować go na okres przed 1044 r., a może nawet przed 1031 r. W 1847 r. świątynię kupił car Mikołaj I dla prawosławnej wspólnoty rosyjskiej, a w latach 1850–1855 odbudowano ją według pierwotnego planu.

Uliczka w Anafiotice, najstarszej części Plaki. Fot. LBM1948, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

W Anafiotice, na północno-wschodnim stoku Akropolu, zachowało się 45 domów. Bielone ściany, schodki i bugenwille sprawiają, że wygląda jak wioska z Cyklad przeniesiona do centrum Aten. To dzielnica mieszkalna, więc spaceruj po niej cicho.

Bilety i godziny otwarcia zabytków w Pláce

Stan na październik 2026, źródło: Hellenic Heritage (hh.gr) i Ministerstwo Kultury Grecji. We wrześniu i październiku godziny skracają się stopniowo, ostatnie wejście jest ok. 20 minut przed zamknięciem, a w upalne dni zabytki bywają zamykane w godzinach 12:00–17:00. Wstęp jest bezpłatny 6 marca, 18 kwietnia, 18 maja, w ostatni weekend września i 28 października. Bilety kupisz w kasach lub online w oficjalnym serwisie tickets.hh.gr. Po zwiedzaniu warto przejść do Muzeum Akropolu przy stacji Akropoli.

Najczęstsze pytania

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Pláki?

Na spacer uliczkami z wejściem do Agory Rzymskiej i krótką wizytą w Anafiotice wystarczy pół dnia. Jeśli dodasz Akropol i Muzeum Akropolu, zaplanuj cały dzień.

Która stacja metra jest najbliżej Pláki?

Monastiraki (linie 1 i 3) od północy, Syntagma (linie 2 i 3) od wschodu oraz Akropoli (linia 2) od południa. Z każdej dojdziesz do centrum dzielnicy w kilka minut.

Ile kosztuje wejście do Agory Rzymskiej?

Bilet normalny kosztuje 10 €, ulgowy 5 € (stan na październik 2026). Obejmuje teren agory razem z Wieżą Wiatrów.

Czy po Pláce można chodzić wieczorem?

Tak. Wzdłuż ulicy Adrianou i w bocznych uliczkach tawerny i bary działają do późnego wieczoru, a Pláka jest wtedy pełna spacerowiczów.