Caretta Caretta – symbol Zakynthos

Żółw karetta (Caretta caretta) jest symbolem Zakynthos, bo w zatoce Laganas na południu wyspy leży jedno z najważniejszych lęgowisk tego gatunku w basenie Morza Śródziemnego. Według towarzystwa ARCHELON samice składają tu średnio ok. 1200 gniazd rocznie, a w 2025 roku naliczono ich 2155.

Jak żyje żółw Caretta caretta?

Karetta to żółw morski spotykany w Atlantyku, Pacyfiku, Oceanie Indyjskim i w Morzu Śródziemnym. Dorosły osobnik ma przeciętnie ok. 90 cm długości pancerza i waży ok. 135 kg, a największe dochodzą do 200 kg. Niemal całe życie spędza w morzu – na ląd wychodzą tylko samice, i to wyłącznie po to, by złożyć jaja.

Rozmnażanie przebiega powoli. Żółwie zaczynają się rozmnażać po 15. roku życia, a samica gniazduje zwykle co dwa–cztery lata. W jednym sezonie składa jednak kilka gniazd, w każdym ok. stu jaj zakopanych w piasku. Małe żółwie wykluwają się po siedmiu–dziesięciu tygodniach, zależnie od temperatury piasku. Wychodzą z gniazda gromadnie, nocą lub wczesnym rankiem, i biegną do morza, kierując się odbitym w wodzie światłem gwiazd.

Po sezonie lęgowym dorosłe żółwie odpływają na żerowiska. Osobniki oznakowane w Grecji odnajdywano nawet 1500 km dalej – na wodach Włoch, Tunezji i Libii.

Gdzie na Zakynthos gniazdują żółwie?

Plaże lęgowe leżą w zatoce Laganas. ARCHELON wymienia sześć: wysepkę Marathonisi, wschodnią część plaży Laganas, Kalamaki, Sekanię, Dafni i Gerakas – razem ok. 5,5 km piasku. Sekania ma największe zagęszczenie gniazd i jest strefą ochrony absolutnej, do której nie wolno wchodzić. O wysepce więcej piszemy w tekście Wyspa Marathonisi.

Zatoka wraz z wysepkami Marathonisi i Pelouzo oraz odległymi Strofadami tworzy Narodowy Park Morski Zakynthos, założony w 1999 roku. Na wodach parku wyznaczono trzy strefy ochrony z własnymi zasadami dla łodzi; w żadnej z nich nie wolno łowić ryb. Oprócz żółwi park chroni m.in. foki mniszki śródziemnomorskie i delfiny.

Osłony oznaczają miejsca, w których żółwie złożyły jaja. Fot. Tony Hisgett from Birmingham, UK, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Zasady na plażach lęgowych

Park i ARCHELON proszą turystów o kilka prostych rzeczy:

• na plaże lęgowe wolno wchodzić od 7:00 do zachodu słońca, nocą obowiązuje zakaz przebywania na nich;
• leżakuj i baw się w pasie ok. 5 m od linii wody, bo dalej, w suchym piasku, są gniazda;
• na plażach Gerakas, Dafni i Marathonisi nie wbijaj parasola (wolno korzystać tylko z zatwierdzonych przez park leżaków);
• samochody, motocykle, rowery, konie i psy nie mają wstępu na plaże lęgowe;
• rzeźby z piasku buduj tuż przy wodzie i zasyp przed wyjściem, żeby nie stały się pułapką dla małych żółwi;
• nie zabieraj piasku, muszli ani kamyków;
• wyklutego żółwia nie dotykaj – powiadom strażnika parku.

Gniazda oznaczają drewniane osłony (widoczne na zdjęciu wyżej). Zasady sprawdzone w październiku 2026 roku na stronach parku i ARCHELON.

Czy da się zobaczyć żółwie na Zakynthos?

Tak, ale nie ma gwarancji. Najwięcej dorosłych żółwi przebywa w zatoce w sezonie lęgowym, od maja do sierpnia, a małe pojawiają się na plażach mniej więcej od lipca do października. Lokalne biura oferują rejsy łodziami i motorówkami z przeszklonym dnem. Park opracował kodeks postępowania dla rejsów obserwacyjnych, a ARCHELON wśród zagrożeń wymienia łodzie łamiące limity prędkości, kotwiczące w zakazanych miejscach i podpływające zbyt blisko zwierząt – wybierz organizatora, który zasad przestrzega.

O żółwiach można też porozmawiać z wolontariuszami ARCHELON w punktach informacyjnych na placu Solomosa w mieście Zakynthos i w Kalamaki. Latem 2025 roku wolontariusze rozmawiali na plażach z ponad 84,8 tys. odwiedzających.

Dlaczego żółwie są zagrożone?

ARCHELON wymienia sieci rybackie, w które żółwie się zaplątują, zabudowę wybrzeża, sztuczne światło przy plażach, ruch pojazdów i plastik w morzu. Światło latarni, hoteli i barów dezorientuje zarówno samice szukające miejsca na gniazdo, jak i młode, które zamiast do morza idą w stronę lądu. Żółwie połykają też pływające śmieci, m.in. torby foliowe, a jednym z ich naturalnych pokarmów są meduzy. Dlatego plaże lęgowe nocą mają pozostać ciemne i puste.

Żółw jako symbol Zakynthos

Mieszkańcy są dumni, że żółwie wybrały właśnie ich wyspę, i widać to na każdym kroku. Wiele hoteli nosi nazwę żółwia, a w sklepach z pamiątkami kupimy kubki, magnesy, ręczniki i koszulki z wizerunkiem żółwia. Najlepszą pamiątką jest jednak zdjęcie zrobione z bezpiecznej odległości.

Żółw Caretta caretta w morzu. Fot. Alexey Seleznev, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Najczęstsze pytania

Kiedy żółwie składają jaja na Zakynthos?

Samice wychodzą na plaże zatoki Laganas nocą od maja do sierpnia. Jaja wylęgają się po siedmiu–dziesięciu tygodniach, więc młode żółwie pojawiają się zwykle od lipca do października.

Czy można się kąpać na plażach z gniazdami żółwi?

Tak. Plaże lęgowe są otwarte od 7:00 do zachodu słońca. Trzeba trzymać się pasa ok. 5 m od wody, a na Gerakas, Dafni i Marathonisi nie rozkładać własnego parasola.

Co zrobić, gdy zobaczę małego żółwia na plaży?

Zawiadom strażników parku i stosuj się do ich poleceń. Stań z boku, 3–4 m od żółwi, nie polewaj ich wodą i nie wkładaj do morza – mają dojść do wody same. Telefon parku: +30 697 333 0783, całodobowy numer ARCHELON: +30 6941 511 511 (stan na październik 2026).

Gdzie najłatwiej dojechać z bazy noclegowej do plaż lęgowych?

Najbliżej mają turyści z Laganas, Kalamaki i Keri. Opis tamtejszych kurortów znajdziesz w artykule Laganas – miasto imprez, a dojazd autobusem lub wynajętym autem – w tekście Transport na Zakynthos.