Tańce regionalne w Grecji

W Grecji tańczy się setki tańców ludowych, a niemal każdy region ma własne. W całym kraju zna się syrtos i kalamatianos z Peloponezu (metrum 7/8), Rumeli słynie z tsamikosu (3/4), a Kreta z szybkiego pentozali. Tańce z całej Grecji pokazuje ateński teatr Dory Stratu: w 2026 roku od 28 maja do 19 września.

Jak tańczą Grecy?

Taniec towarzyszy w Grecji weselom, świętom kościelnym i rodzinnym spotkaniom. Liczby tańców ludowych są szacunkowe i zależą od tego, jak liczy się lokalne odmiany – angielska Wikipedia mówi nawet o ponad 10 tys. tradycyjnych tańców.

Większość tańców ma formę łańcucha lub koła: tancerze trzymają się za ręce, a prowadzi pierwszy z prawej. Przewodnik improwizuje obroty i skoki, a kolejny tancerz podtrzymuje go za skręconą chusteczkę. W całym kraju tańczy się m.in. syrtos (od greckiego „ciągnąć”, „prowadzić”), kalamatianos, pyrrichios, ballos, zeibekiko i hasapiko.

Najsłynniejszy na świecie „grecki taniec”, sirtaki, nie jest tańcem ludowym. Ułożono go w 1964 roku do filmu „Grek Zorba” do muzyki Mikisa Theodorakisa, łącząc kroki syrtosu, hasapiko i hasaposerviko – więcej w artykule o tańcu sirtaki. O muzyce, która gra do tańca, piszemy w tekście grecka muzyka i taniec tradycyjny.

Tańce Grecji kontynentalnej

Epir

Epir słynie przede wszystkim ze śpiewu polifonicznego, w którym grupa co najmniej czterech osób dzieli się na głos prowadzący, odpowiadający i burdon. W Grecji tradycja ta występuje w północnej części regionu Joanniny i w części Tesprotii, a grecki projekt Polyphonic Caravan, który ją dokumentuje od 1998 roku, trafił w 2020 roku na listę dobrych praktyk ochrony niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Do tańców Epiru należą m.in. berati, fisounis, koftos, metsovitikos, palamakia, pogonisios i wolniejsza, epirocka odmiana tsamikosu.

Rumeli, czyli Grecja Środkowa

Za wzorcową uchodzi wersja tsamikosu z Rumeli. To taniec w metrum 3/4, w którym liczy się postawa i elegancja, a prowadzący wykonuje wysokie skoki, podtrzymywany przez pozostałych. Jego druga nazwa, kleftikos, nawiązuje do kleftów – powstańców z czasów wojny o niepodległość (1821–1830). Dawniej tańczyli go tylko mężczyźni, dziś także kobiety. Tańczy się tu także antikristos, hasapiko, kalamatianos, pyrrichios i syrtos.

Tańce ludowe z Roumeli. Fot. Sogal, CC BY-SA 3.0 gr, Wikimedia Commons

Peloponez

Z Peloponezu pochodzi kalamatianos, nazwany od miasta Kalamata – jeden z najlepiej znanych tańców Grecji i Cypru. Ma metrum 7/8 (3+2+2) i 12 kroków na cztery takty: dziesięć do przodu, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, i dwa do tyłu. Peloponez zna też tańce lokalne, takie jak maniatikos z Mani i tsakonikos.

Tesalia, Macedonia i Tracja

W Tesalii tańczy się m.in. dionysiakos, gaitanaki, kangeli i lafinę, w zachodniej Macedonii – kastorianos, leventikos i nizamikos, a w Tracji – baidouskę, gaitani, mandilatos i zonaradiko.

Tańce greckich wysp

Wyspy Morza Egejskiego

Pieśni wysp egejskich określa się zbiorczo jako nisiotika. Do tańca gra się tu m.in. ballos, sousta, syrtos i ikariotikos z wyspy Ikaria.

Wyspy Jońskie

Wyspy Jońskie przez wieki pozostawały pod panowaniem i wpływem Wenecji, co słychać w ich muzyce, m.in. w kantades – pieśniach inspirowanych włoską muzyką popularną z początku XIX wieku. Tańczy się tu ballos, Ai Georgis i kerkyraikos z Korfu.

Kreta

Znakiem rozpoznawczym Krety jest pentozali – szybki taniec wojenny z wysokimi skokami i dużą swobodą improwizacji. Nazwa oznacza „pięć kroków”. Melodię gra kreteńska lira lub skrzypce, a rytm wybija laouto. Muzykę przypisuje się skrzypkowi Stefanosowi Triantafillakisowi (około 1770 roku). Na Krecie tańczy się też m.in. syrtos, sousta, pidichtos i kanellę.

Tańce Pontu i Azji Mniejszej

Osobną grupę tworzą tańce Greków pontyjskich, takie jak kotsari, omal, dipat, atsiapat i podaraki, oraz tańce z Azji Mniejszej, m.in. zeibekiko i sousta.

Gdzie zobaczyć greckie tańce ludowe?

Najprościej w ateńskim Teatrze Tańców Greckich Dory Stratu, założonym w 1953 roku. Zespół 75 tancerzy, muzyków i śpiewaków pokazuje tańce z całej Grecji w kostiumach z kolekcji liczącej około 2000 strojów, haftów i ozdób. Spektakle odbywają się w ogrodowym teatrze na 860 miejsc na wzgórzu Filopapposa, naprzeciw Akropolu – to dobry punkt wieczornego programu w Atenach.

Stan na październik 2026, źródło: grdance.org.

Najczęstsze pytania

Ile jest greckich tańców ludowych?

Dokładnej liczby nie ma, bo wiele tańców ma lokalne odmiany. Angielska Wikipedia podaje, że tradycyjnych tańców z różnych regionów Grecji jest ponad 10 tys.

Jaki taniec jest typowy dla Krety?

Najbardziej charakterystyczny dla Krety jest pentozali – szybki taniec wojenny z wysokimi skokami i improwizacją, grany na kreteńskiej lirze i laouto.

Czy sirtaki to tradycyjny grecki taniec?

Nie. Sirtaki ułożono w 1964 roku do filmu „Grek Zorba” do muzyki Mikisa Theodorakisa. Łączy kroki tradycyjnych tańców syrtos i hasapiko.

Gdzie w Atenach zobaczyć tańce ludowe?

W Teatrze Tańców Greckich Dory Stratu na wzgórzu Filopapposa. W sezonie 2026 (28 maja – 19 września) spektakle trwały 90 minut, a bilet dla dorosłych kosztował 20 €.