Flaga, godło i hymn Grecji

Flaga Grecji ma dziewięć poziomych pasów, pięć niebieskich i cztery białe, oraz biały krzyż na niebieskim polu w lewym górnym rogu; jako jedyna flaga państwowa obowiązuje od 1978 roku. Godło to biały krzyż na niebieskiej tarczy w wieńcu laurowym (od 1975 roku), a hymnem są dwie pierwsze zwrotki „Hymnu do Wolności”.

Jak wygląda i co oznacza flaga Grecji?

Grecy nazywają swoją flagę Galanolefki, czyli „błękitno-biała”. Dziewięć pasów zaczyna się i kończy pasem niebieskim, a krzyż w kantonie symbolizuje chrześcijaństwo, w Grecji kojarzone z Kościołem prawosławnym. Proporcje flagi wynoszą 2:3.

Pasy nie mają oficjalnie ustalonego znaczenia. Najpopularniejsza interpretacja mówi, że odpowiadają sylabom powstańczego hasła Ελευθερία ή Θάνατος („Wolność albo śmierć”): pięć niebieskich to sylaby słowa „Eleftheria”, cztery białe to sylaby „i Thanatos”. Kolory często łączy się z barwami greckiego nieba i morza. Państwo nigdy nie określiło dokładnego odcienia niebieskiego, dlatego flagi bywają jaśniejsze lub ciemniejsze; od końca lat 60. XX wieku przeważa ciemny błękit.

Flaga Grecji na wzgórzu Likawitos w Atenach. Fot. Jakub Hałun, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Historia greckiej flagi od 1822 roku

Flagę przyjęło Pierwsze Zgromadzenie Narodowe w Epidauros 13 stycznia 1822 roku, w czasie powstania przeciw Turkom. Dekretem z 15 marca 1822 roku rząd tymczasowy ustalił trzy wzory:

• flaga lądowa: biały krzyż na gładkim niebieskim polu;
• bandera wojenna: dziewięć pasów z białym krzyżem na niebieskim polu w rogu;
• bandera handlowa: niebieska z niebieskim krzyżem na białym polu w rogu.

30 czerwca 1828 roku gubernator Joanis Kapodistrias zniósł banderę handlową i od tej pory flagę z pasami podnosiły wszystkie greckie statki. Wcześniej, 7 lutego 1828 roku, flagę po raz pierwszy uznano na arenie międzynarodowej: w Nauplionie, ówczesnej stolicy, zasalutowały jej okręty brytyjskie, francuskie i rosyjskie. Proporcje 2:3 ustalono w 1930 roku. Podczas okupacji w latach 1941–1944 flaga była zakazana i stała się symbolem ruchu oporu.

W 1969 roku junta uznała flagę z pasami za jedyną flagę państwową, w 1975 roku po upadku dyktatury rolę tę przejęła flaga lądowa z samym krzyżem, a ustawa nr 851 z 22 grudnia 1978 roku ostatecznie przywróciła flagę z pasami jako jedyną. Krzyż na niebieskim polu przetrwał jako flaga wojenna wojsk lądowych i lotnictwa oraz jako proporzec dziobowy marynarki. Szerzej o tym okresie piszemy w artykule o historii Grecji.

Godło Grecji: krzyż i wieniec laurowy

Obecne godło obowiązuje od 7 czerwca 1975 roku na mocy ustawy nr 48/1975. To biały krzyż grecki na niebieskiej tarczy, otoczonej w całości dwiema gałązkami laurowymi; ustawa nie określa ich koloru, więc zwykle przedstawia się je jednobarwnie, a wojsko używa wersji ze złotymi gałązkami. Tarcza z białym krzyżem jest podstawą greckich herbów od pierwszego heraldycznego wzoru z 1832 roku.

Wcześniej godło zmieniało się wraz z ustrojem. Za króla Ottona I na tarczy umieszczano herb Wittelsbachów, a podtrzymywały ją dwa koronowane lwy; po 1863 roku zastąpił go herb nowej dynastii Glücksburgów. Republika z lat 1924–1935 przyjęła prostą tarczę, a junta w latach 1973–1974 posługiwała się wizerunkiem feniksa odradzającego się z popiołów.

Kto napisał hymn Grecji?

Hymnem Grecji jest „Hymn do Wolności” (Ymnos is tin Eleftherian), który Dionisios Solomos napisał w 1823 roku na Zakynthos. W 1824 roku wiersz wydrukowano w Missolungi, a w październiku tego roku także w Londynie. Muzykę skomponował w 1828 roku Nikolaos Mantzaros, kompozytor z Korfu.

Pełny poemat liczy 158 zwrotek i opowiada o niedoli Greków pod panowaniem osmańskim oraz o wydarzeniach wojny o niepodległość, m.in. o egzekucji patriarchy Grzegorza V i oblężeniu Trypolisu. Jako hymn państwowy śpiewa się tylko dwie pierwsze zwrotki; oficjalnie przyjęto go w 1864 roku, za panowania króla Jerzego I (greckie źródła podają też rok 1865). Od 1966 roku jest również hymnem Cypru, a wykonuje się go na ceremonii zamknięcia każdych igrzysk olimpijskich, w hołdzie dla kraju, z którego wywodzą się igrzyska.

Hymn zaczyna się od słów „Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή”, czyli w dosłownym przekładzie „Poznaję cię po straszliwym ostrzu miecza”. Podmiot liryczny zwraca się do Wolności, która powstaje z uświęconych kości Greków.

Flaga Grecji na Akropolu. Fot. George E. Koronaios, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Więcej o greckich symbolach państwowych i walucie przeczytasz w artykule Co powinieneś wiedzieć o Grecji?.

Najczęstsze pytania

Ile pasów ma flaga Grecji?

Dziewięć: pięć niebieskich i cztery białe, ułożone na przemian, z niebieskim pasem na górze i na dole. W lewym górnym rogu jest niebieskie pole z białym krzyżem.

Od kiedy obowiązuje obecna flaga Grecji?

Wzór z pasami ustalono w 1822 roku, ale jako jedyna flaga państwowa obowiązuje od 22 grudnia 1978 roku. Wcześniej obok niej używano flagi lądowej z samym białym krzyżem.

Ile zwrotek ma grecki hymn?

Cały „Hymn do Wolności” Dionisiosa Solomosa liczy 158 zwrotek, ale jako hymn państwowy Grecji i Cypru śpiewa się tylko dwie pierwsze.