Orzech włoski: grecki składnik deserów

W Grecji orzech włoski (gr. karydi, καρύδι) jest podstawą deserów. Piecze się z nim ciasto karydopita, przekłada się nim baklawę – w greckiej wersji częściej orzechami niż pistacjami – i posypuje świąteczne melomakarona. Z niedojrzałych, zielonych orzechów Grecy robią konfiturę glyko karydaki, którą podaje się gościom.

Skąd pochodzi orzech włoski?

Mimo greckich skojarzeń orzech włoski nie pochodzi z Grecji, choć rośnie tu od starożytności. Jego naturalny zasięg obejmuje Azję Południowo-Zachodnią i Środkową oraz Europę Południowo-Wschodnią, ale dokładne granice trudno ustalić, bo człowiek uprawia to drzewo od tysięcy lat. Grecki filozof i botanik Teofrast w IV wieku p.n.e. nazywał je „orzechem perskim”, stąd angielska nazwa Persian walnut. Rzymianie nazywali orzechy „żołędziami Jowisza” (Jovis glans), od czego pochodzi łacińska nazwa rodzaju Juglans, i to oni rozpowszechnili drzewo w Europie Zachodniej i Północnej.

Owoce orzecha włoskiego na drzewie. Fot. George Chernilevsky, domena publiczna, Wikimedia Commons

Dziś największym producentem są Chiny, które w 2022 roku dały 36% światowych zbiorów (3,9 mln ton łuskanych orzechów), a za nimi plasują się Stany Zjednoczone, Iran i Turcja. W Europie orzechy uprawia się m.in. we Francji, Rumunii, Bułgarii i Grecji. Z drzewem wiążą się też greckie wierzenia ludowe: na wyspie Skopelos mówiło się, że kto posadzi orzech, ten umrze.

Greckie desery z orzechami włoskimi

Orzechy włoskie są w kuchni greckiej przede wszystkim składnikiem słodkich wypieków i deserów z syropem lub miodem:

• karydopita – ciasto, którego podstawą są orzechy włoskie, mąka i cynamon, często z dodatkiem skórki pomarańczowej, goździków i koniaku; po upieczeniu nasącza się je syropem,
• baklawa (baklavas) – warstwy ciasta filo przełożone orzechami i polane syropem z cukru, miodu, wody, cynamonu i cytrusów; według tradycji grecka baklawa powinna mieć 33 warstwy filo, tyle, ile lat żył Jezus,
• melomakarona – owalne ciastka z mąki, oliwy i miodu, przygotowywane głównie na Boże Narodzenie, z orzechami w cieście i do posypania,
• moschopougia – słodycz z Rodos z orzechów włoskich, gałki muszkatołowej, wody różanej i drobnego cukru.

Według Wikipedii w greckiej baklawie orzechy włoskie są częstsze niż pistacje, choć na południu kraju używa się też migdałów, którym poświęciliśmy osobny tekst: migdały w kuchni i tradycji Grecji. Karydopita otwiera też nasze zestawienie top 5 greckich przysmaków, a więcej słodkości opisujemy w artykule greckie desery – który spróbować?. O świątecznym stole przeczytasz w tekście o Bożym Narodzeniu w Grecji.

Karydopita, placek orzechowy z syropem. Fot. Dianeira, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Glyko karydaki – konfitura z zielonych orzechów

Osobnym greckim przysmakiem jest glyko karydaki – słodycz łyżeczkowa (glyko tou koutaliou) z całych, niedojrzałych orzechów. Owoce zbiera się, gdy są jeszcze zielone i miękkie, zanim nasiono dojrzeje i wytworzy twardą skorupkę, a potem gotuje w syropie. Słodycze łyżeczkowe przygotowywano w greckich domach głównie z myślą o gościach: podawano je na łyżeczce, z filiżanką greckiej kawy albo wysoką szklanką wody.

Słoiczek takiej konfitury to praktyczna pamiątka z podróży – inne pomysły znajdziesz w artykule o jadalnych pamiątkach z Grecji.

Wartości odżywcze orzechów włoskich

Orzechy włoskie są bardzo kaloryczne: 100 g dostarcza 654 kcal, przede wszystkim z tłuszczu, w większości wielonienasyconego. Dane w tabeli dotyczą orzecha włoskiego (Juglans regia) według bazy USDA.

Stan na październik 2026, źródło: USDA FoodData Central, „Nuts, walnuts, english” (FDC ID 170187).

Najczęstsze pytania

Jak jest orzech włoski po grecku?

Orzech włoski to po grecku karydi (καρύδι). Od tego słowa pochodzi nazwa ciasta karydopita i konfitury glyko karydaki z zielonych orzechów.

Co to jest karydopita?

Karydopita to greckie ciasto, którego podstawą są orzechy włoskie, mąka i cynamon, często z dodatkiem skórki pomarańczowej, goździków i koniaku. Po upieczeniu nasącza się je syropem.

Czy orzech włoski pochodzi z Grecji?

Nie. Naturalny zasięg orzecha włoskiego obejmuje Azję Południowo-Zachodnią i Środkową oraz Europę Południowo-Wschodnią. Starożytni Grecy nazywali go „orzechem perskim”.