Migdały w kuchni i tradycji Grecji

W Grecji migdały (gr. amygdalo) są przede wszystkim składnikiem słodyczy i obrzędów. Z mielonych migdałów wypieka się ciasteczka amygdalota, znane zwłaszcza z Andros, Mykonos, Hydry i Spetses, a goście weselni dostają koufeta – migdały w cukrze, pakowane w nieparzystej liczbie. Sam migdałowiec pochodzi z Azji Środkowej i Iranu.

Skąd pochodzą migdały i gdzie się je uprawia?

Migdałowiec pospolity (Prunus dulcis) nie pochodzi z Grecji. Badacze umieszczają jego ojczyznę w Azji Środkowej – na obszarze od Iranu i Turkmenistanu po Tadżykistan, Afganistan i Irak. Udomowione migdały pojawiają się w znaleziskach archeologicznych z wczesnej epoki brązu (3000–2000 p.n.e.), m.in. na stanowisku Numeira w dzisiejszej Jordanii.

Dziś Grecja nie należy do czołowych producentów. Według danych FAO za 2024 rok, przytaczanych przez Wikipedię, świat zebrał 3,9 mln ton migdałów, z czego 51% pochodziło ze Stanów Zjednoczonych, a kolejne miejsca zajęły Australia i Hiszpania. Migdałowce uprawia się jednak w całym basenie Morza Śródziemnego, także w Grecji, a w greckiej kuchni migdały są składnikiem wielu tradycyjnych wypieków.

Migdałowiec w gaju oliwnym na Cyprze. Fot. Anna Anichkova, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Migdałowiec w mitologii: Fyllis i Demofon

Z migdałowcem wiąże się jeden z greckich mitów o nieszczęśliwej miłości. Fyllis była córką króla Tracji. Poślubiła Demofona, syna Tezeusza i króla Aten, który po wojnie trojańskiej musiał wrócić do Grecji i zostawił ją w Tracji. Gdy Fyllis uznała, że mąż już nie wróci, odebrała sobie życie. Na jej grobie wyrósł migdałowiec, który zakwitł, gdy Demofon w końcu powrócił.

Historię tę opowiadali m.in. Kallimach w „Aitiach” i Owidiusz w drugim liście „Heroid”, a jej wersje przekazali późniejsi komentatorzy, tacy jak Serwiusz. Więcej o greckich bóstwach i bohaterach mitów przeczytasz w artykule o bogach i boginiach starożytnej Grecji.

Koufeta – migdały na greckim weselu

Najbardziej znanym greckim zwyczajem z migdałami są koufeta – migdały w twardej, cukrowej skorupce, którymi nowożeńcy obdarowują gości. Według greckiej tradycji gorzkawy smak migdała oznacza życie, a cukrowa polewa – nadzieję, że życie młodej pary będzie bardziej słodkie niż gorzkie. Migdały pakuje się do małych woreczków w nieparzystej liczbie i podaje na srebrnej tacy: liczby nieparzystej nie da się podzielić na pół, co ma symbolizować, że małżonkowie wszystko będą dzielić i pozostaną nierozłączni.

Z koufeta wiąże się też ludowe wierzenie: niezamężna dziewczyna, która położy weselne migdały pod poduszką, ma zobaczyć we śnie przyszłego męża. Praktyczne wskazówki dla gości – jak się ubrać, o której zaczyna się ceremonia i co podarować parze – znajdziesz w artykule greckie wesele w pytaniach i odpowiedziach.

Greckie słodycze i napoje z migdałów

Na wyspach migdały są podstawą lokalnych specjałów. Oficjalny serwis turystyczny Visit Greece wymienia m.in.:

• amygdalota – ciasteczka z mielonych, blanszowanych migdałów zagniatanych z wodą różaną i cukrem, a następnie pieczonych; najbardziej znane z Andros, Mykonos, Hydry i Spetses,
• koufeta z Anafi i Santorini – w tej odmianie obrane migdały gotuje się w tymiankowym miodzie,
• mandoles – czerwone migdały w cukrze z Zakynthos i Kefalonii, które łatwo kupić jako pamiątkę z Zakynthos,
• pasteli – batony sezamowe z dodatkiem migdałów, m.in. z wyspy Ios,
• soumada – bezalkoholowy napój z gorzkich migdałów z Lefkady,
• ladopita – ciasto z Lefkady z kaszy manny, mąki, oliwy, sezamu, cynamonu i migdałów.

Migdały trafiają też do kourabiedes, maślanych ciasteczek obsypanych cukrem pudrem. Te i inne wypieki opisujemy w zestawieniu greckich deserów, a orzechom włoskim poświęciliśmy osobny tekst: orzech włoski w kuchni greckiej.

Wartości odżywcze migdałów

Migdały są kaloryczne – w 100 gramach mają 579 kcal, głównie z tłuszczu, w większości jednonienasyconego. Według bazy USDA 100 g migdałów zawiera 25,6 mg witaminy E. Garść migdałów (około 30 g) zawiera więc około 7,7 mg witaminy E.

Migdały w łupinach. Fot. Loadmaster (David R. Tribble This image was made by Loadmaster (David R. Tribble) . Email the author: David R. Tribble Also see my personal gallery at Google Photos, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Stan na październik 2026, źródło: USDA FoodData Central, „Nuts, almonds” (FDC ID 170567).

Do jedzenia służą migdały słodkie. Gorzkie migdały zawierają amygdalinę – jeden gorzki migdał może uwolnić 4–9 mg cyjanowodoru, dlatego nie należy ich jeść na surowo.

Najczęstsze pytania

Ile migdałów dostają goście na greckim weselu?

Koufeta pakuje się w nieparzystej liczbie. Liczby nieparzystej nie da się podzielić na pół, co symbolizuje, że małżonkowie będą wszystko dzielić i pozostaną nierozłączni.

Co to są amygdalota?

To greckie ciasteczka z mielonych, blanszowanych migdałów, wody różanej i cukru. Najbardziej znane są wersje z wysp Andros, Mykonos, Hydra i Spetses.

Ile kalorii mają migdały?

Według bazy USDA FoodData Central 100 g migdałów dostarcza 579 kcal, 21,2 g białka i 49,9 g tłuszczu, w większości jednonienasyconego.