Figa w kuchni nie tylko greckiej

Sezon na świeże figi trwa w Grecji od sierpnia do października. Unijną ochronę mają m.in. suszone figi z Kymi na Eubei (Chroniona Nazwa Pochodzenia) i świeże figi z Markopoulo w Attyce (Chronione Oznaczenie Geograficzne). Grecy jedzą figi na surowo, z serem, suszone i jako konfiturę z zielonych owoców.

Figowiec w Grecji: od starożytności do dziś

Figowiec pospolity (Ficus carica) pochodzi z basenu Morza Śródziemnego oraz z zachodniej i południowej Azji. Dorasta do 7–10 metrów i ma gładką, jasną korę. W starożytnej Grecji figi uchodziły za znak cywilizacji: około 590 roku p.n.e. Solon zakazał wywozu fig z Attyki.

Z figami łączy się też słowo „sykofanta” (gr. sykophántes, od sykon – figa), którym Ateńczycy określali fałszywych oskarżycieli. Plutarch wywodził je od donosicieli oskarżających innych o nielegalny wywóz fig, ale współcześni badacze uważają to wyjaśnienie za późniejszy wymysł – prawdziwe pochodzenie słowa pozostaje sporne.

Już Arystoteles opisywał dwa rodzaje figowca: uprawny, który daje owoce, i dziki, który „pomaga mu owocować”. Chodzi o kaprifigę – dziki figowiec, w którym rozwija się maleńka osa figowa (Blastophaga psenes). Owady przenoszą pyłek do kwiatów ukrytych wewnątrz owocu. Część odmian uprawnych, tzw. partenokarpicznych, zawiązuje owoce bez zapylenia.

Świeże figi i sezon na figi w Grecji

Na półkuli północnej świeże figi dojrzewają od sierpnia do początku października – wtedy można ich spróbować w Grecji prosto z drzewa. Dojrzały owoc ma kształt małej gruszki, a w środku słodki miąższ z mnóstwem drobnych, jadalnych pestek. Skórka bywa zielona, żółtawa, fioletowa lub prawie czarna, zależnie od odmiany.

Znanym zagłębiem świeżych fig jest Markopoulo w Mesogii, we wschodniej Attyce. Figi stamtąd sprzedaje się pod chronioną nazwą Syka Vravronas Markopoulou Mesogeion (ChOG). Uprawia się tam dwie odmiany: „królewską” (vasiliki), ciemnofioletową z zielonożółtymi refleksami, która dojrzewa od początku sierpnia do końca września, oraz czarną, zbieraną od sierpnia do października.

Dojrzałe owoce figowca. Fot. Stefan Thiesen, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Suszone figi z Kymi na Eubei

Suszone figi z Kymi (Xera syka Kymis) pochodzą z okolic miasteczka Kymi w środkowej Eubei. Wzmianki o tamtejszym sposobie suszenia sięgają XVI wieku, a figi z Kymi należały do pierwszych produktów, którym Unia Europejska przyznała Chronioną Nazwę Pochodzenia. Miejscowe owoce mają cienką skórkę, przez co źle znoszą transport na świeżo – dlatego się je suszy.

Każdą figę przecina się na pół, rozkłada i suszy na słońcu i powietrzu, ręcznie i bez konserwantów. Po wyschnięciu dwie połówki łączy się w jedną płaską figę, zwaną askada. Takie figi są miękkie, jasne i bardzo słodkie. Paczkowane figi z Kymi z oznaczeniem ΠΟΠ kupisz w greckich supermarketach i delikatesach – to dobra jadalna pamiątka z Grecji.

Suszone figi są kaloryczne: według bazy USDA 100 g dostarcza 249 kcal i 9,8 g błonnika, a także 680 mg potasu, 162 mg wapnia, 68 mg magnezu i ok. 2 mg żelaza.

Figi w kuchni greckiej

W kuchni greckiej figi jada się przede wszystkim na surowo, jako deser lub przekąskę. Trafiają też do sałatek, podaje się je z serem, a z dojrzałych owoców robi się dżemy i pasty.

Osobną tradycją są słodkości z łyżeczki (glyka tou koutaliou) – owoce smażone w syropie, które gospodarze podają gościom na małym talerzyku, z łyżeczką i szklanką zimnej wody. Wersję z fig (syko) przygotowuje się wiosną z małych, zielonych, niedojrzałych owoców. Więcej greckich słodyczy opisujemy w przewodniku po greckich deserach.

Prosta przekąska w greckim stylu: przekrojone na pół świeże figi, kawałek fety lub graviery, łyżeczka miodu tymiankowego i kilka orzechów włoskich. O tym, który ser wybrać, piszemy w artykule o greckich serach.

Najczęstsze pytania

Kiedy jest sezon na świeże figi w Grecji?

Świeże figi dojrzewają w Grecji od sierpnia do początku października. W Markopoulo w Attyce odmianę „królewską” zbiera się od początku sierpnia do końca września, a czarną od sierpnia do października.

Czym są figi askada z Kymi?

To suszone figi z okolic Kymi na Eubei, chronione unijną nazwą pochodzenia. Każdy owoc przecina się na pół i suszy na słońcu, a po wyschnięciu dwie połówki łączy się w jedną płaską figę.

Jak podaje się konfiturę z fig w Grecji?

Konfitura z zielonych fig należy do słodkości z łyżeczki (glyka tou koutaliou). Podaje się ją gościom na małym talerzyku, z łyżeczką i szklanką zimnej wody.